Kolejne wyzwanie finansowe Indonezji: Przekształcanie dostępu w dobrobyt

2026-11-04

Dżakarta (ANTARA) – Indonezja zaczyna przeformułowywać sposób mierzenia dostępu do finansów, przesuwając nacisk z liczby kont bankowych posiadanych przez ludzi na bardziej fundamentalne pytanie: jak odporne na wstrząsy gospodarcze są rodziny.

Ta zmiana stała się coraz wyraźniejsza po tym, jak prezydent Prabowo Subianto zaprezentował Narodową Radę ds. Dobrobytu Finansowego (DNKK) podczas ogólnonarodowego spotkania koordynacyjnego regionalnych zespołów odpowiedzialnych za rozszerzanie dostępu do usług finansowych, znanych jako TPAKD, w dniu 22 października 2026 roku.

Na jej istocie DNKK stanowi odświeżoną wersję Narodowej Rady ds. Finansów Włączających. Jednak zmiana wydaje się wykraczać poza prosty zabieg przemianowania.

Utworzenie nowej rady sygnalizuje szerszą recalibrację priorytetów polityki, odzwierciedlając rosnące przekonanie, że inkluzja finansowa nie może być mierzona wyłącznie przez posiadanie kont bankowych.

Minister Koordynator ds. Gospodarki Airlangga Hartarto powiedział, że DNKK ma za zadanie zbadać trzy podstawowe aspekty: ogólny stan finansowy rodzin, ich zdolność do wytrzymania wstrząsów gospodarczych oraz poczucie bezpieczeństwa i dobrostanu w zarządzaniu finansami.

Gdy rada jest już w miejscu, staje się coraz wyraźniejsze, że rząd uważa wcześniejsze podejście do mierzenia dostępu do finansów za niewystarczające, szczególnie po ostatnim badaniu ujawniającym znaczną lukę między edukacją finansową a inkluzją finansową.

Badanie przeprowadzone przez Financial Services Authority (OJK), Statistics Indonesia (BPS) i Indonesia Deposit Insurance Corporation (LPS) wykazało, że wskaźnik inkluzji finansowej w kraju osiągnął 93,61 procent, co przewyższyło cel 93 procent wyznaczony na rok 2029.

Jednocześnie edukacja finansowa wynosiła tylko 69,57 procent, pozostawiając lukę 24,04 punktów procentowych między dostępem Indonezyjczyków do usług finansowych a ich zrozumieniem, jak z nich korzystać rozsądnie.

Ta różnica ma praktyczne konsekwencje. Ludzie mogą otwierać konta bankowe i zaciągać pożyczki, nie rozumiejąc w pełni stóp procentowych, okresów spłaty i związanych z tym ryzyk.

DNKK zostało ustanowione, by zniwelować to rozłączenie. Jego powstanie stanowi część narodowej strategii dobrobytu rodziny, która ma na celu zachęcenie samorządów regionalnych do realizowania dwóch ściśle powiązanych celów: poprawy edukacji finansowej i rozszerzenia dostępu do finansowania dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw.

Logika jest prosta. Większy dostęp do finansowania może otwierać możliwości gospodarcze i wspierać rozwój przedsiębiorstw, podczas gdy silniejsza edukacja finansowa może pomóc zapewnić, że usługi finansowe staną się narzędziem wzmocnienia, a nie źródłem obciążenia finansowego.

Prabowo i Airlangga pełnią odpowiednio funkcje przewodniczącego i wiceprzewodniczącego DNKK. W ich pracę wspierają minister finansów, minister spraw wewnętrznych, gubernator Banku Indonesii i przewodniczący Rady Komisarzy OJK.

Wśród członków rady minister spraw wewnętrznych Tito Karnavian ponosi szczególnie istotną odpowiedzialność: łączenie agendy rady z administracjami regionalnymi, które nadzorują 552 TPAKD-ów rozlokowanych we wszystkich 38 prowincjach oraz 514 powiatach i miastach kraju.

Dwa programy pożyczkowe zostały uruchomione równolegle z rozszerzaniem sieci TPAKD, z których jeden jest specjalnie zaprojektowany, aby odwieść pożyczkobiorców od lichwiarzy.

Do tej pory schemat wypłacił Rp64,85 biliona (około 3,5 miliarda USD) 2,28 miliona pożyczkobiorcom, co stanowi wyraźny wzrost w porównaniu z Rp587,5 miliarda wypłaconymi 47 800 dłużnikom do końca 2020 roku.

TPAKD-y skierowały również Rp5,41 biliona (prawie 300 milionów USD) pożyczek do ponad 103 000 dłużników w priorytetowych sektorach w ramach drugiego programu.

OJK zidentyfikowała dostępność jako główną pokusę lichwiarzy. Dla wielu pożyczkobiorców obietnica niemal natychmiastowej gotówki przeważa nad obawami dotyczącymi wysokich stóp oprocentowania, które z dużym prawdopodobieństwem będą następować.

Aby sprostać temu wyzwaniu, schemat zwalczania lichwiarzy został zaprojektowany tak, aby łączyć dwie cechy często postrzegane jako trudne do pogodzenia: niższe koszty pożyczek i szybkie wypłaty.

W praktyce program przybiera różne formy dostosowane do lokalnych potrzeb. Przykładem jest Mawar Emas (Złota Róża), moskowy system finansowania uruchomiony przez TPAKD Zachodniego Nusa Tenggara, aby pomóc społecznościom unikać lichwiarzy.

To podejście przyniosło widoczne efekty w ograniczaniu obecności lichwiarzy. Na Targu Kliwon w Purwokerto, w Jawie Środkowej, ich liczba spadła z 18 do zaledwie 6 od czasu uruchomienia podobnego schematu.

Zauważając ten trend, rząd centralny zdecydował się dostosować stopy procentowe. Na polecenie Prabowo państwowy dostawca mikrofinansowy PNM Mekaar obniżył roczną stopę oprocentowania w swoim programie pożyczek dla kobiet do 8 procent z przedziału 18–25 procent we wrześniu 2026 roku.

PNM Mekaar obsługuje ponad 16,2 miliona klientek, wszystkie to kobiety prowadzące mikro- i ultra-mikro przedsiębiorstwa, aby pomóc rodzinom związać koniec z końcem. Dzięki oferowaniu pożyczek przy znacznie niższych stopach procentowych firma ma nadzieję przyciągnąć miliony gospodarstw domowych, które od dawna polegały na nieformalnych kredytodawcach.

Inauguracja DNKK nie była jedynym istotnym wydarzeniem na ogólnonarodowym spotkaniu koordynacyjnym TPAKD. Prabowo wykorzystał okazję, aby ogłosić ambitniejszą państwową agendę pożyczkową.

Prezydent powiedział, że Rp400 bilionów (ponad 22 miliardy USD) pożyczek ma zostać wypłaconych około 28 milionom rodzin w 2027 roku, a program ma przynieść korzyść ponad 100 milionom ludzi, bazując na średniej liczbie członków gospodarstwa domowego równej czterem.

Docelowi beneficjenci to rolnicy, rybacy, mieszkańcy wsi, mieszkańcy miast o niskich dochodach oraz społeczności w regionach dotkniętych ubóstwem, będących na rubieży i na najbardziej odległych obszarach.

Prabowo również nakreślił, jak mierzyć sukces inicjatywy. Powiedział, że dobrobyt nie może pozostawać hasłem, lecz musi przejawiać się w rosnących realnych dochodach i silniejszej sile nabywczej gospodarstw domowych.

Ta formuła przesuwa nacisk z samej liczby wypłaconych pożyczek na wzrost dochodów, które one generują, co odzwierciedla wskaźniki dobrobytu rodzin promowane przez DNKK.

Ta zmiana oznacza również, że programy pomocowe muszą nadążać za ekspansją pożyczek.

Na koniec 2026 roku OJK uruchomił 135 programów mających na celu tworzenie inkluzywnych ekosystemów finansowych dla społeczności wiejskich. Łączą edukację finansową, cyfryzację transakcji, mentoring biznesowy, łączenie przedsiębiorców z dostawcami finansowania oraz marketing flagowych produktów wiejskich.

Między sierpniem a październikiem 2026 roku 343 instytucje finansowe wypłaciły pożyczki o wartości Rp53,15 biliona dla ponad 2,1 miliona pożyczkobiorców. Pięciu odbiorców — kierowca usług ride-hailing, sprzedawca odzieży, sprzedawca żywności, rolnik i rybak — otrzymało umowy pożyczkowe bezpośrednio od Prabowo podczas symbolicznego przekazania.

Michał Nowak

Michał Nowak

Dziennikarz i redaktor zajmujący się tematyką indonezyjską, ze szczególnym zainteresowaniem sprawami społecznymi i bieżącą aktualnością kraju. W swojej pracy koncentruję się na rzetelnej analizie faktów oraz ich jasnym przedstawieniu czytelnikom. Wierzę, że dobra informacja zaczyna się od zrozumienia kontekstu i odpowiedzialności za słowo.