Indonesia Expat miał okazję poznać Mario Ignacio Artazę, który od listopada 2023 roku pełni funkcję ambasadora Chile w Indonezji, ASEAN i Timor-Leste.
W bardzo inspirującej rozmowie Mario Ignacio Artaza podzielił się, między innymi, swoją drogą od młodego dziennikarza do dzisiaj światowej klasy dyplomaty, tym, jak postrzega pracę dyplomaty jako ciągłe służenie na rzecz Chile, fascynującą historią łączącą Chile z Dżakarta, Chile i królewskim dworem Surakarta, oraz dlaczego dyplomacja to przede wszystkim ludzie.
Cześć, Mario! Zaczniemy od twojego pochodzenia. Co możesz nam powiedzieć o sobie?
Urodziłem się w Santiago, stolicy Chile. Kiedy byłem mniej niż miesiąc temu, podróżowałem w koszyku niesionym przez moją matkę w samolocie, aby po raz pierwszy zamieszkać w Waszyngtonie, w Stanach Zjednoczonych, gdzie mój ojciec był dyplomatą w Ambasadzie Chile. Mieszkałem tam przez pięć lat, potem wróciliśmy do Chile, a następnie przez trzy lata mieszkaliśmy w Limie w Peru. Później ponownie wróciliśmy do Stanów Zjednoczonych, gdzie spędziliśmy nieco ponad dekadę, zanim ponownie wróciłem do Chile, by studiować dziennikarstwo na Uniwersytecie Katolickim Chile, a następnie kontynuować studia podyplomowe z zakresu stosunków międzynarodowych na Uniwersytecie Chile, jednocześnie pracując jako dziennikarz.
W kwietniu 1993 roku zostałem przyjęty do Akademii Dyplomatycznej Chile „Andres Bello”, po rygorystycznym procesie naboru publicznego, oficjalnie dołączając do chilijskiej służby zagranicznej. Zakończyłem akademię rok później, a moją pierwszą dyplomatyczną odpowiedzialnością było bycie częścią zespołu odpowiedzialnego za relacje handlowe Chile ze Stanami Zjednoczonymi, Kanadą i Meksykiem. Miałem zaszczyt być częścią zespołu odpowiedzialnego za negocjacje pierwszej umowy o wolnym handlu Chile z państwem z grupy G7, Kanadą. Następnie, w 1996 roku, zostałem przydzielony do Singapuru, gdzie pracowałem jako Dyrektor (Program) w Sekretariacie APEC. Brałem udział w latach APEC Malezja, Nowa Zelandia, Chiny, Brunei Darussalam, Meksyk, Tajlandia, Chile i Korea.
Kolejna moja droga po tym prowadziła mnie z powrotem do Chile, gdzie pracowałem w Departamencie APEC w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, odpowiedzialnym za przygotowanie i realizację roku APEC Chile 2004. Następnie zostałem przydzielony do Pekinu, by wnosić wkład i koordynować prace nad pierwszą umową o wolnym handlu między Chińską Republiką Ludową a jednym krajem, którym było Chile. Po krótkim powrocie do Chile zostałem mianowany Konsulem Generalnym Chile w Hongkongu SAR i Makau SAR. Chile także skutecznie wynegocjowało umowę o wolnym handlu z Hongkongiem podczas mojego urzędowania jako Konsula Generalnego.
Po trzech latach postanowiłem wziąć urlop, by poprowadzić zespół odpowiedzialny za założenie pierwszego chilijskiego banku w Hongkongu, Banco Security. Osiągnąłem w tym czasie inne osiągnięcia, głównie pracując w izbach handlowych związanych z handlem, biznesem i finansami w Hongkongu. Wróciłem do Chile i służby dyplomatycznej w 2017 roku, kiedy zaproponowano mi stanowisko Dyrektora Wykonawczego ds. APEC Chile 2019. Okazało się to krótkotrwałe, gdyż po ośmiu miesiącach zostałem przeniesiony na stanowisko Zastępcy Dyrektora w departamencie odpowiedzialnym za Antarktykę.
W 2020 roku zostałem przydzielony do Nowego Jorku jako Konsul Generalny Chile, w trudnych latach z powodu pandemii COVID-19. To była moja ostatnia placówka, zanim zostałem mianowany ambasadorem Chile w Indonezji, ASEAN i Timor-Leste.
Jak opisałbyś swój styl przywództwa i dyplomacji jako obecny Ambasador Chile w Indonezji, ASEAN i Timor-Leste?
Lubię być bardzo praktyczny. Lubię być poza biurem i poza biurkiem. Bycie w ciągłym ruchu to klucz. Lubię być bardzo blisko ludzi, spotykać się, rozmawiać i uczyć się każdego dnia. Lubię być dobrze poinformowany, a najlepszy sposób na bycie dobrze poinformowanym to pielęgnowanie relacji oraz budowanie zaufania. Wierzę również, że nie jestem tylko ambasadorem Chile w Indonezji, ale w pewnym sensie widzę siebie także jako łącznik Indonezji z Chile, ponieważ moi współobywatele z Chile chcą dowiedzieć się więcej o Indonezji poprzez mnie. Moje doświadczenia i przemyślenia są ważne, i jestem przekonany, że poprzez naukę i komunikowanie możemy wzmocnić relacje. Chodzi o wkład w bardziej aktywną dyplomację międzyludzką.
Ponadto, jako dyplomata w Indonezji, uważam za istotne pokazywanie szczerego zainteresowania tym krajem — jego przeszłością, teraźniejszością i przyszłością — jak również ludźmi, kulturą i tradycjami. Wierzę, że ważne jest, aby znaleźć sposób na lepsze łączenie Indonezji z Chile, oraz że Chile może wspierać drogę, którą Indonezja podąża w handlu i budowaniu relacji z regionem Azji i Pacyfiku — ze Chile jako częścią równania. Dyplomacja, którą reprezentuję, to obecność, zaufanie i budowanie długotrwałych relacji, które są kluczowe dla pokoju, stabilności i znacznie większej interakcji.
Pomimo znaczenia mojego stanowiska, widzę siebie jako kogoś, dla kogo priorytetem pozostaje rodzina. Chile, a także moja rodzina, która wspierała mnie przez te lata, zawsze będzie na pierwszym miejscu. Ta praca ma swoje wzloty i upadki, ale czy służba dla swojego kraju nie jest najwyższym honorem, jaki można zdobyć? Dyplomacja to stała służba, gdyż cały czas oddajesz siebie innym w imieniu swojego kraju. Nie ma nic lepszego niż służenie z entuzjazmem i stałym zobowiązaniem do jeszcze większej dyplomacji.
Dla Chilijczyków nowych w Dżakarcie, jak opisałbyś to miasto? A jaki jest charakter ludzi indonezyjskich, jakich widzisz?
Dla moich kolegów z Chile, którzy przybywają do tego miasta, opisałbym Dżakarta jako miasto, w którym trzeba jednocześnie wykorzystywać wszystkie zmysły. W tym mieście zmysły są w pełnej gotowości od momentu, gdy otworzysz oczy — i to właśnie czyni Dżakarta tak wyzywającym, ekscytującym miejscem. To od Ciebie zależy, czy uczynisz z Dżakarty doświadczenie przyjazne. Na przykład miałem okazję uczestniczyć w spotkaniach samochodem służbowym, taksówką Bluebird i motocyjkiem Gojek. Doświadczyłem Dżakarty w jej pełni i było to doświadczenie pozytywne, otwarte.
Ponadto, opisałbym ludzi indonezyjskich jako bardzo serdecznych i przyjaznych. Zawsze chętni do pomocy i prowadzenia. Mogą nie rozumieć cię językowo, a ty możesz ich nie rozumieć również. Jednak Indonezyjczycy są zawsze hojni i gotowi pomóc, jeśli zgubisz się lub będziesz potrzebował wsparcia. Dżakarta to dom dziś, i jako taki staram się cieszyć się nim w pełni. Mieszkamy w rzeczywiście najludniejszej stolicy świata. To ogromne doświadczenie.
Co lubisz robić w wolne dni w Dżakarcie? Czy są jakieś konkretne miejsca w tym mieście, które stały się twoimi osobistymi ulubionymi?
W moim wolnym czasie lubię spędzać spokojny dzień na momentach introspekcji, a także na wartościowym czasie z moją żoną. Jeśli chodzi o moje osobiste ulubione miejsca w Dżakarcie, zawsze pociągały mnie miejsca o znaczeniu historycznym. Na przykład lubię zwiedzać Kota Tua — starówkę Dżakarty, gdzie pierwsi Chilijczycy przybyli, gdy przybyli do Batavii, dawnej nazwy Dżakarty, na początku XIX wieku. Lubię również spacerować po starszych dzielnicach Dżakarty, takich jak Menteng. Ciekawostka: ludzie czasem zapominają, że Pablo Neruda, chilijski poeta-dyplomata i polityk, laureat Nagrody Nobla w Literackiej w 1971 roku, kiedyś był przydzielony do Batavii i mieszkał w dzielnicy Menteng. Ożenił się z holenderską dziewczyną z Jawy, i mieli również córkę.
Oprócz zwiedzania miasta, lubię także odwiedzać małe sklepy, takie jak te w Glodok, które sprzedają stare zegarki, stare radia, stare winyle i tym podobne. Jakarta to miasto odkryć i ponownego odkrywania. Lubię fotografować ludzi na ulicach, stoiska z jedzeniem, budynki i zabytki historyczne. W Dżakarcie nie sposób się znudzić. Wręcz przeciwnie. To miasto, które wzywa cię do odkrywania i poznawania.
Teraz porozmawiajmy o najnowszych przełomach w relacjach Chile z Indonezją. W kwietniu Chile mówiło o tym, że indonezyjskie produkty tempeh oficjalnie trafiają na rynek Ameryki Łacińskiej poprzez umowę dystrybucyjną o wartości 125 000 USD z Chile. Co możesz nam o tym powiedzieć?
Jest to efekt partnerstwa między dwiema firmami. Firma z Indonezji, produkująca tempeh, zamierza sprzedać swój produkt firmie w Chile, która następnie wprowadzi tempeh na chilijski rynek jako wysokobiałkowe pożywienie. Jak doskonale wiesz, dziś ludzie są znacznie bardziej zdrowo świadomi tego, co jedzą. Tempeh jest zdrowy do spożycia, ponieważ powstaje z soi. Ostatecznym celem jest to, aby inne kraje w Ameryce Łacińskiej — nie tylko Chile — zaczęły wprowadzać tempeh indonezyjski i włączać go do diety mieszkańców Ameryki Łacińskiej.
W tym partnerstwie otwieramy nowe możliwości, zwłaszcza w kontekście internalizacji indonezyjskich tradycyjnych potraw wśród Amerykanów Łacińskich, podobnie jak potrawy z Ameryki Łacińskiej — w tym Chile — trafiają na chińskie stoły Indonezyjczyków. Przykładowo Indonezja jest rynkiem dla chilijskich win, owoców i łososia. Mówiąc o jedzeniu, mówimy także o kulturze oraz o dyplomacji. Jedzenie łączy kultury i przyczynia się do poznawania tradycji, ziem i ludzi, z których pochodzą.
Intrygujący nagłówek z kwietnia to również twoje przyjęcie przez obecnego Susuhanana Surakarta, Sri Susuhunan Pakubuwono XIV, podczas Kraton Art Festival 2026 w Surakarnie. Rozumiem też, że między Chile a Surakarta istnieje długa historia. Co możesz nam o niej powiedzieć? Dlaczego ten konkretny związek jest tak ważny do zachowania?
Cóż, ważnym elementem misji Chile w Indonezji jest podróżowanie po całym kraju — nie tylko po Dżakarcie. Dlatego moje życie jest ciągle w ruchu. W tym roku postanowiłem odwiedzić Susuhunan Surakarta i planuję również odwiedzić Sri Sultan Yogyakarta. Udało mi się zjeść kolację i prowadzić rozmowy z członkami rodziny królewskiej, a także z gminą Surakarta. Ponadto zostałem zaproszony, by obejrzeć bardzo piękne niezwykłe występy kulturowe muzyki i tańca z gamelan.
Dlaczego o tym wspominam? Ponieważ podczas oglądania tej prezentacji jedna z ciotek Susuhunanów opowiedziała mi historię pierwszych chilijskich kupców, którzy dotarli do królewskiego pałacu w 1836 roku z chilijską miedzią. Kupcy przynieśli blachy miedzi, które sprzedawano w Surakarnie w zamian za przyprawy i kawę. Miedź ta była używana do tworzenia instrumentów muzycznych dla królewskiego pałacu, takich jak gamelan.
Byłem zarówno podekscytowany, jak i zaszczycony, słuchając historii Chilijczyków z początkowych lat naszej historii jako narodu, przybyłych z tą samą flagą, którą widzisz dziś na zewnątrz Rezydencji i Ambasady Chile w Dżakarcie. Wyobrażenie sobie, jak ci chilijscy kupcy i ich miedź, płynący ponad 15 000 kilometrów morzem, zostali wykorzystani do tworzenia tradycyjnych instrumentów muzycznych, które zachwycały tak wielu Indonezyjczyków przez wieki, napawa mnie dumą z bycia Chilijczykiem.
Ponieważ nasz numer z czerwca poświęcony jest sportowi i zdrowiu, czy istnieje jakiś projekt sportowo-zdrowotny lub inicjatywa, nad którą Ambasada Chile w Indonezji pracuje w najbliższej przyszłości?
Jesteśmy misją skierowaną na społeczność, co oznacza, że jesteśmy tam razem z ludźmi i lokalną społecznością. Na przykład w niektóre dni bierzemy udział w dniu bez samochodów w Dżakarcie. Jeśli zobaczysz Chilijczyków w dniu bez samochodów, zobaczysz też nas biegających lub jeżdżących na rowerze w naszych strojach reprezentacji narodowej.
Jeżeli pytasz, jaki jest najważniejszy aspekt sportu i rekreacji w Dżakarcie, odpowiedziałbym: to możliwość bycia wśród setek, a nawet tysięcy Jakartan, którzy w każdą niedzielę rano budzą się wcześnie i pocą — razem jako jedna społeczność. Widok tysięcy ludzi spacerujących obok ciebie na jednej z głównych dróg Dżakarty to niezwykłe przeżycie, a wielu prosi o selfie lub po prostu mówi „cześć”.
W obliczu narastających problemów zdrowotnych na świecie (np. wybuch hantawirusu, rosnące przypadki gruźlicy w Indonezji), jak Ambasada Chile w Indonezji rozpowszechnia najnowsze informacje i utrzymuje świadomość zdrowotną wśród Chilijczyków obecnych w Indonezji?
Mamy około 150 chilijskich profesjonalistów mieszkających w Indonezji w tej chwili, z których większość mieszka obecnie na Bali i pod względem wieku należy do milenialsów z młanymi rodzinami. Są też Chilijczycy w bardziej odległych miejscach kraju, takich jak Moluccas i południowa część Lomboku. Oznacza to, że odpowiednio rozprowadzanie informacji jest bardzo ważne zarówno dla Ambasady Chile, jak i dla Chilijczyków, którzy obecnie odwiedzają lub przebywają w Indonezji. Dzięki naszym aktywnym kanałom komunikacji, poprzez media społecznościowe placówki i e-mail, stworzyliśmy bardzo zorganizowaną społeczność, zwłaszcza w zakresie aktualizacji informacyjnych. A wspaniałą cechą nas Latynosów jest to, że przekazy ustne rozchodzą się wśród nas bardzo szybko. Uważamy za priorytet, aby nasza społeczność wiedziała, co się dzieje i gdzie stoi Chile dzisiaj, poprzez działania na naszych mediach społecznościowych.
Na koniec, w jaki sposób nasi czytelnicy, a zwłaszcza Chilejczycy w Indonezji, mogą skontaktować się z tobą i z Ambasadą?
Możesz się z nami skontaktować drogą e-mailową (echile.indonesia@minrel.gob.cl lub yakarta@consulado.gob.cl) oraz przez media społecznościowe. Jesteśmy także aktywni na Instagramie, pod nazwą @chile_in_indonesia. Ambasada Chile w Indonezji, ASEAN i Timor-Leste odpowie na twoją wiadomość tak szybko, jak to możliwe. Uważamy za priorytet służenie naszej chilijskiej społeczności z efektywnością i dumą.
