„Edukacja prowadzi naturalne mocne strony dzieci, aby, jako jednostki i członkowie społeczeństwa, mogły osiągnąć jak najwyższy dobrostan i szczęście.”— Ki Hajar Dewantara, „Ojciec indonezyjskiej edukacji”.
Uczenie się przez doświadczenie może wydawać się nowoczesne, a jednak jego korzenie w Indonezji są głębokie. Na początku XX wieku Dewantara przekształcił edukację, kładąc nacisk na naukę poza osiągnięciami akademickimi. Wierzył, że edukacja powinna prowadzić dzieci poprzez doświadczenia z prawdziwego życia, a nauczyciele mają wyznaczać przykład i pozwalać uczniom rozwijać się poprzez odpowiedzialność. Organizacje takie jak Yayasan Usaha Mulia (YUM) ożywiają tę filozofię, łącząc lokalne społeczności z uczniami z Indonezji i zagranicy.
A Holistic Vision from the Beginning
Historia YUM zaczęła się pod koniec lat 60., gdy jej założyciele—Wilbert Verheyen, Sister Rina Ruigrok i Ibrohim Wessels—odpowiedzieli na pilne potrzeby zdrowotne w Dżakarcie.
„Pod koniec lat 60., nasi założyciele zaczęli pomagać rodzinom w Dżakarcie poprzez mobilne kliniki i usługi zdrowotne,” wyjaśnia Vanessa Reksodipoetro, dyrektor wykonawczy YUM. Z czasem YUM stopniowo poszerzał działalność poza opieką zdrowotną, obejmując edukację, pomoc społeczną i interwencje w zakresie źródeł utrzymania.
Każda inicjatywa zaczyna się od słuchania. „Pomysły powstają z problemów, które obserwujemy bezpośrednio w społeczności lub z informacji zwrotnych od pracowników służby zdrowia, nauczycieli, rodziców i członków społeczności,” wyjaśnia Vanessa. „Ich spostrzeżenia pomagają nam zrozumieć nie tylko problem, ale jego przyczyny leżące u źródła.”
YUM ściśle współpracuje ze szkołami partnerskimi, łącząc wolontariat z immersją kulturową—taką jak nauka tradycyjnych tańców Dayaków lub zrozumienie lokalnych źródeł utrzymania.
„Mamy nadzieję, że opuszczą miejsce nie tylko z nową wiedzą, ale z szerszą perspektywą, która będzie kształtować ich postrzeganie świata,” mówi Vanessa.
Edukacja przekracza granice
Współpraca YUM ze szkołami zaczęła się organicznie. „Idea narodziła się u uczennicy z Jakarta Intercultural School, która odbywała z nami praktykę,” wspomina Vanessa. „Zaproponowała bezpośrednie zaangażowanie uczniów w projekty YUM w Cipanas.”
W 2011 roku YUM powitało swoją pierwszą grupę uczniów. Dziś regularnie gości grupy szkolne z Zachodniej Jawy i Środkowego Kalimantanu.
„Nasze podejście jest proste i celowe,” zauważa Vanessa. Wspierają działania w bibliotekach, zajęcia z języka angielskiego, programy zdrowotne i inicjatywy zrównoważonego rolnictwa.
Chociaż YUM współpracuje ze szkołami, ostateczną decyzję podejmują rodzice, czy ich dzieci wkroczą w nieznane środowiska. Wysyłanie nastolatków do wiejskich społeczności wymaga zaufania do programu i do rozwoju poza strefą komfortu. Wybierając doświadczenie nad łatwością, rodzice stają się milczącymi partnerami w rozwoju swoich dzieci, uznając iż empatia i odpowiedzialność są najlepiej kształtowane poprzez realne doświadczenia.
„Naszym celem jest zapewnienie holistycznego doświadczenia—not just exposure to social realities,” wyjaśnia Vanessa.
Nauka poprzez zanurzenie
Dla wielu uczniów dorastających w środowiskach miejskich takich jak Dżakarta, Surabaja czy Singapur, wiejskie społeczności mogą wydawać się nowe i nieznane. „Różnica między nauką o problemie a doświadczaniem go bezpośrednio jest ogromna,” mówi Vanessa, zwracając uwagę, że mieszkanie w społecznościach takich jak Cipanas czy Bukit Batu przenosi studentów poza teorię.
Zanurzenie oferuje głębsze doświadczenie, rozwijając empatię, zdolność adaptacji i wrażliwość kulturową—cechy, które nie są łatwo nauczane, a które są niezbędne do odpowiedzialnego przywództwa dziś.
Często to, co ich najbardziej zaskakuje, nie stanowi trudność, lecz radość i wytrwałość.
Student z Instytutu St Joseph’s Institution International w Singapurze skomentował: „Najbardziej wpływ miało na mnie pracowanie z dziećmi i osobami starszymi. Zaskoczyło mnie, jak szczęśliwi byli, mimo że prowadzą bardzo proste życie. Przebywanie w ich towarzystwie było ożywiające, i zainspirowało mnie do bycia bardziej zadowolonym i szczęśliwym, bez względu na okoliczności.”
Wzajemna wymiana
Jednak wymiana nie jest jednostronna. „Wymiana jest wzajemna—podczas gdy uczniowie zyskują zrozumienie i empatię, społeczność zyskuje pewność siebie i połączenia,” mówi Vanessa. Dla społeczności te spotkania delikatnie poszerzają perspektywy.
Lokalny uczeń uczący się angielskiego w Ośrodku Szkoleniowym Zawodowym YUM podzielił się: „Było ekscytujące spotkać uczniów z zagranicy. Nabyłem nowe słowa i wymowę, a zajęcia motywują mnie do większej pewności w mówieniu po angielsku.”
Vanessa dodaje: „Widzieliśmy zauważalny wzrost pewności siebie wśród członków społeczności—szczególnie wśród dzieci—gdy nawiązują kontakt z uczniami z różnorodnych środowisk.”
Uczenie się z społecznościami
„Nasze działania realizujemy razem ze społecznością, a nie dla niej,” podkreśla Vanessa.
Lokalni rolnicy uczą zrównoważonego rolnictwa. Nauczyciele prowadzą zajęcia z czytania i pisania. W Środkowej Kalimantanie starsi Dayak opowiadają historie dziedzictwa i wytrwałości. „W tych chwilach społeczność prowadzi naukę,” wyjaśnia, gdy starsi dzielą się opowieściami, które pogłębiają zrozumienie uczniów dla rdzennej tożsamości i zmian.
Dla wielu członków społeczności spotkanie z międzynarodowymi studentami to znacząca wymiana, która cicho potwierdza, że ich świat jest większy i że mogą wkroczyć w niego z pewnością siebie.
Równocześnie etos ochrony środowiska stanowi również ważny element. Farma organiczna prowadzona przez YUM w Cipanas, w Zachodniej Jawie, uruchomiona w 2009 roku, zaczynała od dostarczania świeżych produktów dzieciom pod opieką. W miarę jak YUM przekształcało się w centrum społeczności skoncentrowane na wzmacnianiu rodzin, farma stała się przedsiębiorstwem społecznym.
„Farma działa jako zrównoważone przedsiębiorstwo wspierające misję YUM w zakresie zdrowia i odżywiania,” wyjaśnia Vanessa.
Dziś farma zatrudnia sześciu lokalnych rolników i służy jako żywa sala lekcyjna, w której uczy się o zrównoważeniu, rolnictwie ekologicznym i związku między rolnictwem, odżywianiem a zdrowiem społeczności.
Zakotwiczeni w celu
„Poznałam YUM przez kilka lat i początkowo dołączyłam w 2010 roku, myśląc, że to będzie tymczasowe, tylko żeby pomóc,” wspomina Vanessa. „Szybko zakochałam się w projektach i ludziach.” Z czasem rola stała się czymś więcej, niż się spodziewała — powołanie, które wciąż kształtuje jej zaangażowanie.
Ponad dekadę później, gdy rośnie zainteresowanie nauką przez doświadczenie, rośnie także potencjał programu. „Dziś widzimy go jako pomoc młodym ludziom w refleksji nad zrównoważonym rozwojem, równością i ich długoterminową odpowiedzialnością jako obywateli świata,” mówi Vanessa.
W sercu tej wizji tkwi proste przekonanie.
„Wierzę, że to nasza odpowiedzialność, by pomagać naszym bliźnim,” mówi. „Jeśli miałeś przywilej wykształcenia i godnej opieki zdrowotnej, to uczciwe jest wspierać tych, którzy nie mieli takich samych możliwości.”
Znacząca edukacja zaczyna się, gdy młodzi ludzie są zaufani, by wyjść poza szkolne mury. Kierowana holistyczną filozofią, YUM zapewnia, że uczniowie nie są gośćmi, lecz aktywnymi uczestnikami długotrwałych lokalnych działań. Życie obok rodzin o skromnych środkach, które pozostają wdzięczne, często zmienia ich perspektywy. Jak napisala jedna z uczennic, „W życiu musimy być wdzięczni za nawet te drobne rzeczy, które się zdarzają, ponieważ to właśnie te drobne rzeczy mają największe znaczenie.”
