Jakarta (ANTARA) – Ponad siedemdziesiąt lat temu, miasto Bandung w Zachodniej Jawie stało się świadkiem narodzin wielkiej wizji: świata wolnego od dominacji, godnego w swojej godności i suwerennego w samookreśleniu — zasady te ucieleśnione w Dasasila Bandung (Dziesięciu Zasad Bandung).
Powstałe z Konferencji Azji i Afryki w 1955 roku zasady — szacunek dla suwerenności, nieingerencję oraz pokojową współpracę — pozostają coraz bardziej aktualne w świecie spolaryzowanym.
Dzisiejsza globalna polaryzacja nie ogranicza się do rywalizacji między potęgami. Stanowi realne zagrożenie dla ładu wielostronnego, który od dawna chronił kraje rozwijające się.
W obliczu narastających konfliktów, wojen handlowych i nasilenia presji geopolitycznej, wartości Konferencji Azji i Afryki oferują realistyczną podstawę do budowania godnej solidarności Południe–Południe.
W tym kontekście Dziesięć Zasad Bandung ponownie służy jako kompas moralny dla narodów, które odmawiają przynależności do jakiegokolwiek jednego bloku potęg.
Dziesięć Zasad Bandung obejmuje:
- Szacunek dla podstawowych praw człowieka oraz celów i zasad Karty Narodów Zjednoczonych;
- Szacunek dla suwerenności i integralności terytorialnej wszystkich narodów;
- Uznanie równości wszystkich ras i narodów, dużych i małych;
- Nieingerencję w wewnętrzne sprawy innych państw;
- Szacunek dla prawa każdego narodu do obrony siebie samego, indywidualnie lub wspólnotowo, zgodnie z Kartą ONZ;
- Powstrzymywanie się od korzystania z układów obrony zbiorowej w służbie interesów potężnych państw;
- Powstrzymywanie się od wywierania presji na inne kraje;
- Powstrzymywanie się od aktów lub gróźdź agresji oraz od użycia siły;
- Rozstrzyganie sporów międzynarodowych drogą pokojowych środków;
- Promocja wzajemnych interesów i współpracy;
- Szacunek dla sprawiedliwości i zobowiązań międzynarodowych.
- Rola Indonezji jako gospodarza i mostu
Indonezja, jako historyczny gospodarz konferencji, ponosi znaczącą moralną odpowiedzialność.
W czasach, gdy wiele państw jest zmuszonych do wyboru stron, Indonezja może potwierdzić swoją pozycję jako most — nie poprzez unikanie stanowiska, lecz poprzez podtrzymywanie dialogu i sprawiedliwości jako najskuteczniejszej drogi do globalnego pokoju.
Ministerstwo Spraw Zagranicznych Indonezji oświadczyło, że kraj będzie nadal promować wartości Konferencji Azja–Afryka jako siłę jednoczącą państwa rozwijające się i jako fundament rozwiązywania globalnych konfliktów.
Rzecznik resortu spraw zagranicznych, Wahd Nabyl A. Mulachela, powiedział, że indonezyjska dyplomacja będzie kontynuować podtrzymywanie Zasad Bandung na różnych forach międzynarodowych, szczególnie w promowaniu pokoju światowego w obliczu trwających konfliktów na świecie.
Według Syaroni Rofi’i, eksperta ds. stosunków międzynarodowych z Uniwersytetu Indonezyjskiego, Zasady Bandung są zgodne z przesłaniem Organizacji Narodów Zjednoczonych, w tym z szacunkiem dla wartości uniwersalnych, suwerenności i sprawiedliwego ładu światowego.
„Wartości i duch pozostają aktualne. Potrzebne jest ich wzmocnienie w nowy ruch moralny wśród krajów azjatyckich i afrykańskich,” powiedział.
Dodał, że głównym wyzwaniem jest zharmonizowanie perspektyw na wspólną przyszłość, ponieważ złożoność globalnych problemów wymaga konkretnych programów zdolnych do zjednoczenia krajów azjatycko-afrykańskich.
Wzmacnianie koordynacji na szczeblu wykonawczym i legislacyjnym, a także podnoszenie zdolności instytucjonalnych i zasobów ludzkich, jest również niezbędne — zwłaszcza w adresowaniu globalnych wyzwań gospodarczych i klimatycznych, zauważył.
Zasada na dziś, nie tylko historia
Duch Bandung nie jest jedynie pamięcią historyczną — to wybór, który musi być odnowiony przez każde pokolenie, które go dziedziczy.
W świecie coraz bardziej kształtowanym przez rywalizację między mocarstwami, Zasady Bandung przypominają, że pokój nie jest darem potężnych narodów, lecz prawem, które musi być wspólnie dążone przez suwerenne i godne państwa.
Ich aktualność nie polega na tym, jak często są cytowane, lecz na tym, jak głęboko odzwierciedlają realne polityki — opierając się presji, podtrzymując sprawiedliwość i mając odwagi, by kwestionować dominujące narracje.
Syaroni zauważył, że duch Konferencji Azja–Afryka nadal wpływa na politykę zagraniczną w regionie, nawet jeśli jej fokus przesunął się z antyimperializmu na nawigowanie po współczesnych dynamikach geopolitycznych.
Dodał, że spuścizna konferencji z 1955 roku może zostać ożywiona poprzez silniejszą współpracę i dyplomatyczne zaangażowanie w forach wielostronnych takich jak Organizacja Narodów Zjednoczonych, zwłaszcza w rozwiązywaniu konfliktów regionalnych.
Jako kluczowy inicjator konferencji, Indonezja ma możliwość zjednoczenia perspektyw azjatycko-afrykańskich w radzeniu sobie z wyzwaniami geopolitycznymi i wniesieniu wkładu w rozwiązania dla globalnej niesprawiedliwości.
Rząd musi także odnowić duch walki narodowej, zwłaszcza wśród młodszych pokoleń, gdy świat staje się coraz bardziej podzielony przez rywalizację między mocarstwami.
Konferencja Azja–Afryka pokazała, że narody spoza głównych bloków potęg mogą wyrazić wizję pokoju, która pozostaje aktualna także dzisiaj.
Ta wizja jest tym bardziej kluczowa w czasach, gdy multilateralizm jest pod presją, a globalna solidarność jest testowana przez wąskie interesy.
Ostatecznie świat nie potrzebuje konkurujących bloków potęg. Potrzebuje przestrzeni, w której narody mogą działać jako równi sobie, mówić otwarcie i budować wspólną przyszłość bez lęku.
Tamten duch wytrzymuje — a jako jeden z inicjatorów Konferencji Azja–Afryka z 1955 roku, Indonezja ma obowiązek go podtrzymywać.
Jak świeca w ciemności, Duch Bandung musi być utrzymywany, aby wciąż oświetlał drogę naprzód dla wszystkich.
