Przez ponad piętnaście lat Damien Lafon, francuski fotograf dokumentalny, filmowiec, autor i dziennikarz, podróżował szeroko po Indonezji, dokumentując złożoną zależność między jej ludźmi, kulturami a naturalnymi krajobrazami. Zamiast ścigać wiadomości bieżące czy ulotne momenty, Damien poświęcił się długoterminowemu opowiadaniu historii; podejście oparte na cierpliwości, zaufaniu i zanurzeniu, pozwalające historiom ujawniać się z czasem.
Wcześniej pracował w adaptowanych sportach, pomagając osobom z niepełnosprawnościami doświadczać outdoors poprzez przygodę. Te wcześniejsze doświadczenia wykształciły we mnie głęboką ciekawość ludzi i ich opowieści, perspektywę, która później rozwijała się dzięki studiom z biologii morskiej, nurkowaniu naukowemu i latom spędzonym na podróżowaniu po archipelagu indonezyjskim z aparatem w dłoni.
Dzisiaj, dzięki swojej niezależnej platformie Terra Cultura, nagrodzonym filmom dokumentalnym, publikowanym książkom i niedawno otwartej galerii Eyes on Bali w Sanurze, Damien kontynuuje eksplorację Indonezji z niezwykłą głębią. Jego praca opiera się na przekonaniu, że zrozumienie miejsca wymaga czasu, ciekawości i znaczących relacji z ludźmi, którzy nazywają to miejsce domem.
On reflektuje: „Patrząc wstecz, ludzkie historie, kultura, bioróżnorodność i ochrona przyrody nie są już dla mnie odrębnymi tematami. Są różnymi częściami tej samej opowieści, i to dokładnie to, co dziś staram się dokumentować poprzez fotografię, filmy, książki i dziennikarstwo.”
Więc Damien, spędziłeś ponad 15 lat dokumentując Indonezję. Co początkowo przyciągnęło Cię do tego kraju, a co przekonało Cię, że stanie się on centrale twojej pracy życiowej?
Indonezja nie stała się celem mojej pracy z dnia na dzień. Na początku po prostu przyjechałem, aby podróżować z moim aparatem. Ale każda podróż ujawniała kolejną kulturę, kolejną wyspę i inny sposób postrzegania archipelagu. Ogromna różnorodność kulturowa i biologiczna tego kraju nieustannie ciągnęła mnie z powrotem. W końcu zrozumiałem, że nie interesuje mnie ciągłe gonienie za nowymi miejscami. Chciałem zrozumieć jeden kraj na głęboko.
Im dłużej tu przebywałem, tym bardziej zdawałem sobie sprawę, że wiele z tych kultur i środowisk zmienia się szybko. Zamiast nieustannie szukać nowych destynacji, wybrałem pozostanie, budowanie relacji i dokumentowanie tych przemian z upływem czasu.
Życie tutaj pozwoliło mi wyjść poza rolę obserwatora. Teraz współpracuję ze społecznościami, które znam od lat, co buduje zaufanie i umożliwia bardziej autentyczne opowiadanie historii.
Opowiedz nam o Terra Cultura.
Terra Cultura to niezależna platforma medialna poświęcona opowiadaniu dokumentalnemu poprzez fotografię, filmy i artykuły pisane. Jej celem jest proste: badać powiązania między naturą, kulturą a społeczeństwami ludzkimi, jednocześnie dając miejsce opowieściom, które zasługują na czas i kontekst.
W krajobrazie medialnym, w którym dominuje szybkość i algorytmy, Terra Cultura podąża za wolniejszym podejściem. Przeznaczamy tygodnie, miesiące, a czasem lata, pracując nad jednym tematem, zanim go opublikujemy.
Ponad tworzenie opowieści Terra Cultura rozwija także książki, wystawy, materiały edukacyjne i projekty dokumentalne, które zachęcają ludzi do lepszego rozumienia miejsc i społeczności wokół nich.
Twoje filmy dokumentalne unikają sensacjonalizmu, nawet gdy poruszają tematy takie jak tradycje pogrzebowe Trunyan. Jak udaje Ci się łączyć tworzenie porywających opowieści z szacunkiem dla społeczności, które je przekazują?
Szacunek zawsze stoi na pierwszym miejscu przed opowieścią.
Ludzie często koncentrują się na tym, co wydaje się niezwykłe lub egzotyczne, ale wierzę, że każda tradycja zasługuje na zrozumienie w swoim własnym kontekście kulturowym. Mój cel nigdy nie polega na wywoływaniu szoku u widzów, lecz na pomocy w zrozumieniu, dlaczego te tradycje istnieją i co znaczą dla ludzi, którzy je żyją.
To wymaga cierpliwości. Poświęcam czas na słuchanie przed nagrywaniem, wyjaśnianie moich intencji i upewnianie się, że ludzie czują się komfortowo w mojej obecności. Gdy zaufanie zostaje zbudowane jako pierwsze, kamera staje się znacznie mniej inwazyjna, a powstała opowieść wydaje się znacznie bardziej autentyczna.
Pracowałeś jako fotograf, filmowiec, autor i dziennikarz. Jak każde medium pozwala Ci opowiadać historię inaczej?
Każde medium oferuje inny sposób nawiązania kontaktu z ludźmi.
Fotografia uchwyca pojedynczy moment, który zachęca do refleksji. Zdjęcie pozwala widzom zatrzymać się i zinterpretować scenę na własny sposób.
Film dodaje ruch, dźwięk i tempo. Pozwala widowni doświadczyć atmosfery i spędzić czas razem z ludźmi, których dotyczą nagrania.
Pisanie dostarcza kontekstu, którego obrazy czasem nie mogą przekazać. Pozwala mi wyjaśnić historię, problemy środowiskowe czy zmiany społeczne, jednocześnie łącząc różne idee.
Zamiast wybierać jedno medium ponad innymi, postrzegam je jako uzupełniające się sposoby opowiadania tej samej historii.
Wiele z Twoich projektów bada związek między ludźmi, naturą a tradycją. Czy świadomie szukasz historii, w których te trzy elementy się przecinają, czy wyłaniają się naturalnie?
Wyłaniają się naturalnie, ponieważ są głęboko ze sobą powiązane.
W wielu częściach Indonezji kultura nie może być oddzielona od otaczającego środowiska. Lasy, oceany, rzeki i góry nie są jedynie krajobrazami; wpływają na tradycje, źródła utrzymania i lokalne tożsamości.
Jako osoba z backgroundem w biologii morskiej zawsze interesowały mnie ekosystemy. Z czasem zrozumiałem, że rozumienie przyrody oznacza również zrozumienie ludzi, którzy na niej polegają. To współistnienie stało się wspólną nicią przewijającą się przez prawie wszystkie moje projekty.
Ostatnio otworzyłeś Eyes on Bali w Sanurze. Poza wystawianiem fotografii, jakie rozmowy chcesz, by galeria inspirowała wśród mieszkańców i odwiedzających?
Eyes on Bali to nie tylko galeria fotografii. Mam nadzieję, że stanie się miejscem, w którym ludzie zwalniają tempo i patrzą poza pocztówkowy obraz Bali i Indonezji.
Wielu odwiedzających odkrywa wyspę poprzez plaże i kurorty, ale poza tymi znanymi scenami dzieje się niezliczona liczba ludzkich historii. Dzięki fotografii dokumentalnej mam nadzieję, że ludzie będą ciekawi tradycji wyspy, jej zmieniających się krajobrazów i ludzi, którzy nadal budują jej tożsamość.
Jeśli ktoś opuszcza galerię z nowymi pytaniami lub widzi Bali inaczej, wystawa osiągnęła swój cel.
Po spędzeniu tylu lat na dokumentowaniu Indonezji, czy są jakieś historie, które według Ciebie nadal pozostają nieopowiedziane?
Absolutnie. Im więcej tu pracuję, tym bardziej zdaję sobie sprawę, jak wiele pozostaje nieudokumentowanych historii lub takich, które można opisać w inny sposób.
Indonezja jest niezwykle różnorodna, a mimo to wiele społeczności otrzymuje bardzo mało długoterminowej uwagi. Szczególnie interesuję się dokumentowaniem miejsc, w których zmiany środowiskowe, dziedzictwo kulturowe i nowoczesny rozwój przecinają się ze sobą.
Niektóre z tych historii znikają cicho, nie dlatego że są nieistotne, lecz dlatego że niewiele osób ma czas, by je właściwie udokumentować. Mam nadzieję kontynuować badanie tych tematów poprzez przyszłe dokumenty, książki i artykuły śledcze.
Jak nasi czytelnicy mogą się skontaktować?
Najłatwiejszy sposób to poprzez Terra Cultura. Odwiedzający mogą także zajrzeć do galerii Eyes on Bali w Sanurze, gdzie wiele z projektów dokumentalnych prezentowanych w Terra Cultura można doświadczyć poprzez wysokiej jakości fotografię artystyczną i wystawy.
- Instagram: @damien_lafon_photography
- Strona internetowa: www.terra-cultura.com
